evet. geçtiğimiz aylarda bayağı bir dijital fotoğrafçılıkla uğraştım. hakkaten. hem öğrendiklerimi yavaştan sizlerle paylaşayım, hem de kendim pekiştirmiş olayım. evet. başlıyorum.
pozlama (exposure), basit olarak fotoğrafımızı çekerken makinamızın aldığı toplam ışık miktarı demek. Amacımız ise, çekeceğimiz fotoğrafa uygun ışık miktarını yaklamak. Aydınlık (overexposure) veya karanlık (underexposure) fotoğraflar çekmek istiyorsak veya fotoğrafımıza çeşitli optik efektler katarken toplam ışık miktarımızın değişmesini istemiyorsak, pozlama ile nasıl oynayabileceğimizi bilmemiz gerekiyor.
Kameramızda, pozlamayı etkileyen belli başlı 3 faktör var. Enstantane (shutter speed), diyafram açıklığı (aperture) ve ISO ayarı. Şimdilik bu 3 ayarın pozlamaya etkilerini yüzeysel olarak anlatayım, daha sonra hepsi hakkında tek tek detaylı bilgi vereceğim.Bu arada bunların dışında da, ortamdaki ışığın da doğrudan fotoğrafımızdaki ışık miktarını etkileyeceğini de unutmamak lazım.
Enstantane, fotoğrafı çekerken makinamızın objektifinin ne kadar hızlı açılıp kapanacağını ya da başka bir değişle ne kadar süre açık kalıp ışık alacağını belirliyor. Yani, düşük enstantaneli bir çekimde, yüksek enstantaneli bir çekime göre makinamız daha uzun süre ışık aldığı için, fotoğrafımız daha aydınlık oluyor.
Diyafram ise objektifimizin ışık aldığı deliğin açıklığını belirliyor. Diyafram ne kadar açıksa, çekim sırasında makinamız o kadar fazla ışık alıyor ve böylece daha az açık diyaframlı bir çekime göre daha aydınlık fotoğraflar elde ediyoruz.
ISO ise aslında analog filmlerdeki ASA’nın karşılığı olan makinamızın içsel bir özelliği. ISO değeri ne kadar yüksekse, makinamız kendisine gelen ışıktan o kadar fazla etkileniyor. Böylece yüksek ISO değerinde çekilen bir fotoğraf, düşük ISO değerinde çekilen bir fotoğrafa göre daha aydınlık oluyor.
Ben şahsen, öncelikle ortama göre genel bir ISO ayarı yapıp daha sonra çekeceğim fotoğrafa göre enstantane ve diyafram ile oynayarak kafamdaki ışık ayarını yakalamaya çalışıyorum.
Akabinde dijital fotoğraf makinalarında, genel olarak belli başlı enstantane ve diyafram değerleri mevcut. Ancak bu değerler adım sistemi diye adlandırılabilecek bir şekilde atanmış. Yani, herhangi enstantane ve diyafram değerleri için bir fotoğraf çektikten sonra, enstantaneyi bir adım düşürüp, diyaframı bir adım kısarsak veya enstantaneyi bir adım yükseltip, diyaframı bir adım açarsak, bu üç fotoğrafında ışık miktarları aynı oluyor. Bu özelliği, ışık miktarını sabit tutarak farklı enstantane ve diyafram değerlerinde fotoğraflar çekmek için kullanabilirsiniz.
Pratikte ise, dijital kameraların vizörlerinde ışık miktarını gösteren bir bar oluyor. Bu barın ortası normal ışık miktarını (makinamız ışık miktarını doğru bir şekilde ölçebilirse insan görüşü) belirtirken, barın üzerindeki imleç sola kaydıkça fotoğraflar daha karanlık, sağa kaydıkça ise daha aydınlık oluyor.
Son olarak Wikipedia’dan bir örnek vererek yazımı noktalayayım. Aynı kadrajın, aynı diyafram açıklığı ve aynı ISO ayarı için farklı enstantane değerleri ile çekilmiş fotoğrafları:
büyüğünü görmek için resme tıklayabilirsin istersen
Kaynaklar : Aslında zaman içerisinde çok fazla ufak tefek kaynaktan yararlandım ama genel olarak Wikipedia ve Cambridge in Colour ı kaynak olarak göstersem diğerlerine çok da ayıp etmiş olmam sanırsam.